مروارید سفیدِ همدان، گرفتار خام‌فروشی و بی‌تدبیری/ چگونه سیر، برند اقتصادی می‌شود؟
به گزارش خبرنگار تابناک در استان همدان، سیر همدان سال‌هاست که به‌عنوان یکی از محصولات شاخص کشاورزی استان شناخته می‌شود؛ محصولی که نه‌تنها از نظر میزان تولید، بلکه از منظر کیفیت و ویژگی‌های آن، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مزیت‌های اقتصادی همدان را دارد.
با این حال، به نظر می‌رسد هنوز فاصله زیادی میان آنچه درباره ظرفیت سیر همدان گفته می‌شود و آنچه در عمل برای فرآوری و ارزش‌آفرینی این محصول اتفاق افتاده، وجود دارد. مساله اصلی اما همین‌جاست؛ تولید داریم، اما زنجیره ارزش کامل نداریم.
مروارید سفید، گرفتار خام‌فروشی
بخش قابل توجهی از سیر تولیدی استان در نهایت به شکل خام وارد بازار می‌شود و سهم فرآوری پیشرفته از این محصول همچنان محدود است. در چنین شرایطی، ارزش اقتصادی محصول در همان ابتدای زنجیره متوقف می‌شود و بخش مهمی از درآمدی که می‌تواند از فرآوری، بسته‌بندی، تولید محصولات جانبی و صنایع تخصصی نصیب استان شود، از دست می‌رود.
سال‌هاست در جلسات، جشنواره‌ها و برنامه‌های مختلف از ظرفیت‌های سیر همدان سخن گفته می‌شود؛ از کیفیت این محصول گرفته تا امکان صادرات و ایجاد صنایع تبدیلی. اما آنچه مردم و فعالان اقتصادی نیاز دارند، تکرار این ظرفیت‌ها نیست؛ بلکه تبدیل ظرفیت به پروژه، پروژه به سرمایه‌گذاری و سرمایه‌گذاری به اشتغال و درآمد پایدار است.
اهمیت ایجاد شهرک تخصصی سیر
در وضعیت فعلی، موضوع ایجاد شهرک تخصصی سیر اهمیت پیدا می‌کند. ایجاد چنین مجموعه‌ای می‌تواند حلقه‌های مختلف زنجیره تولید، فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و صادرات را در کنار یکدیگر قرار دهد و به جای فروش ماده خام، زمینه فروش محصول فرآوری‌شده و دارای ارزش افزوده را فراهم کند.
اما حتی ایجاد شهرک سیر نیز نباید پایان مسیر باشد. هدف باید حرکت به سمت فرآوری‌های پیشرفته‌تر باشد؛ از تولید محصولات متنوع سیر گرفته تا استحصال اسانس و ترکیبات با ارزش این محصول، به‌ویژه محصولاتی که به دلیل برخورداری از آلیسین بالا می‌توانند بازارهای تخصصی‌تری در صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی پیدا کنند؛ البته با رعایت استانداردها و تأییدهای تخصصی لازم.
چگونه سیر، برند اقتصادی شود؟
همدان نمی‌تواند صرفاً به این افتخار کند که سیر زیادی تولید می‌کند. پرسش مهم‌تر این است که از این میزان تولید چه مقدار ارزش افزوده برای استان ایجاد می‌شود؟
اگر قرار است سیر همدان به یک برند اقتصادی تبدیل شود، باید از مرحله «محصول کشاورزی» عبور کرده و به یک «زنجیره اقتصادی» تبدیل شود؛ زنجیره‌ای که کشاورز، صنعتگر، سرمایه‌گذار، نیروی کار و صادرکننده همگی از آن سهم داشته باشند.
ثروت‌آفرین شدنِ مروارید سفید
سیر همدان ظرفیت آن را دارد که از یک محصول خام به محصولی با ارزش افزوده بالا تبدیل شود؛ اما این اتفاق با برگزاری جشنواره و بیان ظرفیت‌ها رخ نمی‌دهد. نیاز امروز، تصمیم عملی، جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد زیرساخت و تدوین یک برنامه مشخص برای تکمیل زنجیره ارزش این محصول است.
سیر همدان هنوز به عطر نرسیده است؛ عطرِ کارخانه‌ها، صنایع فرآوری، اشتغال، صادرات و ارزآوری. این «مروارید سفید» اگر قرار است واقعاً ثروت‌آفرین باشد، باید روزی از مزارع همدان فراتر برود و نامش در بازار محصولات فرآوری‌شده و با ارزش افزوده بالا نیز شنیده شود.